Gjithçka është e dëshmuar, reforma në sistemin e drejtësisë po mbetet peng i kapur nga mafio-politika dhe nëntoka e krimit të organizuar

Gjithçka është e dëshmuar, reforma në sistemin e drejtësisë po mbetet peng i kapur nga mafio-politika dhe nëntoka e krimit të organizuar
Gjithçka është e dëshmuar, reforma në sistemin e drejtësisë po mbetet peng i kapur nga mafio-politika dhe nëntoka e krimit të organizuar

Gani Qarri

  • 27 June 2024 - 19:07

Shkruan: ANALISTI-Gani Qarri

Gjykata Kushtetuese, pas një pritjeje të gjatë, përveç vonesës së konsiderueshme, çuditërisht në fund e shpalli edhe anulimin e plotë të Ligjit të Byrosë Shtetërore për Verifikimin dhe Konfiskimin e Pasurisë së Pajustifikueshme, vendim mjaft absurd kundër te cilit reagoi me të drejtë, Ministrja e Drejtësisë Albulena Haxhiu duke e vlerësuar si skenar të qëllimshëm për bllokimin e reformës në drejtësi. Edhe nga sondazhi i KDI-së, u dëshmua se reforma e filluar në sistemin e drejtësisë nga Qeveria Kurti po pamundësohet dhe po bllokohet pikërisht nga nëntoka e krimit të organizuar, e lidhur me ish pushtetarët e korruptuar të cilët e kanë nën kontroll akoma edhe sistemin e drejtësisë, ku kanë instaluar njerëz sipas interesave të veta grupor e klanore mafioze gjatë mandateve të kaluara.

 

 

Një hulumtim i KDI-së, që ka matur opinionin publik lidhur me avancimin në sistemin e drejtësisë gjatë këtij mandati qeverisës, tregon se për 57.2% të qytetarëve performanca e sektorit të drejtësisë ka mbetur e njëjtë, pavarësisht reformave që në aspektin e hartimit të ligjeve janë bërë për këto tri vite të mandatit aktual qeverisës. KDI njofton se “raporti vlerëson se Reforma në Drejtësi – që ishte një ndër prioritetet kryesore të Qeverisë Kurti, edhe pse u materializua në disa nisma të rëndësishme ligjore, nuk ka arritur të përmbyllet dhe të përmbushë pritshmërinë e qytetarëve për një gjyqësor më efektiv dhe trajtim më efikas të rasteve të korrupsionit dhe ky konstatim e lajm mese zhgënjyes, vjen menjëherë pas publikimit të rezultatit të sondazhit të fundit me qytetarë ku janë shpalosur këndvështrimet e tyre mbi ecurinë e Reformës në sektorin e Drejtësisë. “Mungesa e qartësisë dhe konsensusit politik mbi përmbajtjen e reformës, polemikat e shumta midis qeverisë dhe krerëve të institucioneve të drejtësisë lidhur me ndryshimet legjislative si dhe dilemat mbi kushtetutshmërinë e ligjeve që prekeshin nga Reforma, e shoqëruan tërë procesin, që nga fillimi.

Madje, pavarësisht përfshirjes aktive të organizatave të shoqërisë civile në të gjitha platformat e diskutimit, ndikimi tyre në vendim-marrje ishte shumë i kufizuar, për shkak të mbizotërimit të perspektivës së qeverisë në procesin legjislativ”, thuhet në këtë raport analitik dhe hulumtues të opinionit publik. Mungesa e informimit të publikut lidhur me përmbajtjen e reformës dhe mundësitë që publiku të përfshihej në proces ishin evidente thuajse në të gjitha sondazhet e realizuara në dy vite nga KDI, duke vënë përfundimisht në pah domosdoshmërinë e një komunikimi më të hapur dhe më përmbajtjesor të Qeverisë me qytetarët lidhur me efektet praktike që po synoheshin nga kjo Reformë. KDI ka shtuar se raporti u fokusua në vlerësimin e shtyllave kryesore të Reformës, Vetingun për krerët e institucioneve të drejtësisë, reformat në Këshillin Prokurorial dhe Projekt-ligjin për Byronë Shtetërore për verifikimin dhe konfiskimin e pasurisë së pajustifikueshme të zyrtarëve publikë, andaj sipas KDI, Qeveria duhet të vijë me alternativë tjetër për jetësimin e Vettingut, pasi që, miratimi i amendamenteve kushtetuese kërkon edhe votat e Listës Serbe. Në anën tjetër, Ligji për Këshillin Prokurorial duhet të trajtojë e adresojë opinionet e Komisionit te Venecias dhe të përfundojë leximin e dytë pa vonesa. Kurse Gjykata Kushtetuese në trajtimin e Projektligjit të Byrosë, ka tejkaluar periudhën optimale të dhënies së përgjigjes duke vënë në pritje zbatimin e këtij ligji”, thuhet në raportin e KDI-së. Në pyetjen e parë drejtuar qytetarëve se si e vlerësojnë ata performancën e institucioneve të drejtësisë (gjykatave dhe prokurorive) krahasuar me tri vite më parë, 57,2% janë deklaruar se performanca e gjykatave dhe prokurorive ka mbetur e njëjtë gjatë kësaj periudhe dhe vetëm 19,8% e qytetarëve vlerësojnë se performanca e këtyre institucioneve është përmirësuar, krahas 17,8% që mendojnë se është përkeqësuar, ndërsa, 5,3% e të anketuarve janë shprehur se nuk e dinë apo kanë refuzuar të përgjigjen. Tutje, pyetja e dytë drejtuar qytetarëve, se për cilat nga iniciativat ligjore në kuadër të Reformës në drejtësi kanë dëgjuar, ku ata kanë pasur mundësi të përzgjedhin më shumë se një opsion, ka vënë në pah se në përqindje mjaft të lartë 29,9% e qytetarëve vazhdojnë të mbesin të painformuar me projektligjet dhe ligjet e miratuara në kuadër të reformës në Drejtësi. Shprehur në përqindje, 28,3% e tyre kanë dëgjuar lidhur me Vettingun në sektorin e drejtësisë, 27,6% lidhur me Ligjin për Byronë Shtetërore për Verifikimin dhe Konfiskimin e Pasurisë së Pajustifikueshme ndaj personave zyrtar, 27,2% kanë dëgjuar lidhur me ndryshimet në Kodin Penal të cilat kanë ashpërsuar dënimet për dhunën në familje. Kurse, qytetarët më pak kanë dëgjuar lidhur me iniciativën për krijimin e Gjykatës Administrative, me vetëm 19,4% e tyre që kanë dëgjuar për një gjë të tillë, 17,5% kanë dëgjuar lidhur me Ligjin për Këshillin Prokurorial që synon ndryshimin e përbërjes së këtij Këshilli, kundrejt 13,8% që kanë dëgjuar lidhur me krijimin e Gjykatës Komerciale.

Qytetarët në këtë anketim janë pyetur edhe për çështjet në drejtësi, për nga rëndësia, nga më e madhe tek më pak e rëndësishme, se në cilat aspekte të sektorit të drejtësisë duhet të vazhdojnë reformat në drejtësi, e lidhur me këtë, 30.3% e qytetarëve presin që reforma në drejtësi të vazhdojë në zvogëlimin e vonesave në trajtimin e rasteve në Gjykata, si aspekti më i rëndësishëm për ta, derisa si çështje e dytë ata mendojnë se reforma duhet të vazhdojë në rritjen e ndëshkimeve për gjyqtarët dhe prokurorët me performancë të dobët dhe 22,9% e tyre kanë përzgjedhur këtë aspekt si zgjedhje e dytë. Ndërsa më pak të rëndësishme për qytetarët janë mbikëqyrja më e madhe e punës së prokurorëve dhe gjyqtarëve ku 19,8% e tyre e kanë përzgjedhur këtë si zgjedhje të tretë, ndërsa 22,6% si zgjedhje të katërt për nga rëndësia. Në një përqindje relativisht të lartë deri 48.6%, qytetarët kanë thënë se reforma nuk duhet të fokusohet në rritjen e pagave për punëtorët e sektorit të drejtësisë. Kështu që një analizë e tillë e cila me gjithë këto mangësi paralajmëron rrezikun e dështimit të plotë të reformës në drejtësi gjatë këtij mandati të Qeverisjes, duke përfshirë këtu edhe Vettingun, është vërtetë alarmuese, si për shkak të bojkotit nga lista serbe edhe nga mospajtimet mes pozitës dhe opozitës lidhur me ashpërsimin e masave kontrolluese e ndëshkuese tek gjyqtarët dhe prokurorët, e papërgjegjshëm. Andaj lidhur me vendimin absurd të Gjykatës Kushtetuese e cila më në fund, shpalli edhe anulimin e plotë të Ligjit të Byrosë Shtetërore për Verifikimin dhe Konfiskimin e Pasurisë së Pajustifikueshme, reagoi me të drejtë, Ministrja e Drejtësisë Albulena Haxhiu duke e vlerësuar si skenar të qëllimshëm për bllokimin e reformës në drejtësi.

Shkrimet në këtë rubrikë nuk shprehin qëndrimet e gazetës "Kosova Sot Online".